მთავარი მსოფლიო მედიცინის სიახლეები მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომის (ARDS) მქონე კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში გადარჩენადობის საპროგნოზო...

მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომის (ARDS) მქონე კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში გადარჩენადობის საპროგნოზო მაჩვენებლები: ობსერვაციული კვლევა

აბსტრაქტი
მიმოხილვა: ამჟამად არ არსებობს ARDS-ის განმარტება ან კლასიფიკაციის სიტემა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს, მოვახდინოთ სიკვდილობის ოპტიმალური პროგნოზირება ARDS-ის მქონე პაციენტებში. ამ კვლევის მიზანია, AECC და ბერლინის განმარტებების საპროგნოზო მაჩვენებლების შემოწმება, ასევე, კლინიკური და რესპირატორული პარამეტრები, რომელთა მოპოვებაც ხდება ARDS-ის დასაწყისში და პირველი შვიდი მომდევნო დღის განმავლობაში.
მეთოდები: ჩატარდა ობსერვაციული კვლევა, 14-საწოლიან ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში, რომელიც სპეციალიზირდება ARDS-ის მკურნალობაზე. AECC და ბერლინის განმარტებების, ასევე, PaO2/FiO2-ისა და FiO2/PaO2*Pmean-ის (ოქსიგენაციის კოეფიციენტი) ARDS-ის მქონე პაციენტების სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობაზე, შეფასდა და სტატისტიკურად შედარდა.
შედეგები: გაანალიზდა ARDS-ის გამო ჰოსპიტალიზირებული ოთხას ორმოცდაორი კრიტიკულად ავადმყოფი პაციენტი. მულტივარიანტულმა კოქსის რეგრესიამ აჩვენა, რომ ოქსიგენაციის კოეფიციენტი ყველაზე ზუსტ პარამეტრს წარმოადგენს სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის. აღმოჩნდა, რომ ჩვენს ჰოსპიტალში ARDS-ის მესამე დღის კრიტერიუმები წარმოადგენს საუკეთესო მაჩვენებელს სიკვდილობის ადრეული და ზუსტი პროგნოზირებისთვის, შეფასების დროის მიხედვით. ოქსიგენაციის კოეფიციენტი 15 ან მეტი უკავშირდება უფრო მაღალ სიკვდილობას, ICU-ში და საავადმყოფოში უფრო ხანგრძლივ დაყოვნებას და უფრო ხანრგლივ მექანიკურ ვენტილაციას. ამასთან, გარდაცვლილებს, რეფერალურ ჰოსპიტალებში მნიშვნელოვნად უფრო ხანგრძლივი დაყოვნებას და მექანიკური ვენტილაციის ხანგრძლივობა ჰქონდათ, ეროვნულ რეფერალურ ცენტრში გადაყვანამდე, გადარჩენილებთან შედარებით.
დასკვნები: ოქსიგენაციის კოეფიციენტი წარმოადგენს ყველაზე შესაფერის პარამეტრს ARDS-ის გამო სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის, სასურველია, როცა ხდება შეფასება სპეციალიზირებულ ცენტრში შეყვანიდან მე-3 დღეს. პაციენტებმა შეიძლება სარგებელი მიიღონ, როდესაც მათი დაუყოვნებელი გადაყვანა ხდება სპეციალიზირებულ ICU ცენტრებში, შემდგომი მკურნალობისთვის.
საკვანძო სიტყვები: მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომი, Pao2/FIO2 კოეფიციენტი, ოქსიგენაციის კოეფიციენტი, კლასიფიკაცია, რისკის სტრატიფიკაცია, გამოსავალი

მიმოხილვა
ამერიკულ-ევროპული კონსენსუსის კონფერენციის (AECC) განმარტება კლინიკოსების მიერ ფართოდ გამოიყენებოდა, ARDS-ის მქონე პაციენტების კატეგორიზაციისთვის [1]. მაგრამ არსებობდა პრობლემები, სხვადასხვა კრიტერიუმების სანდოობასთან დაკავშირებით, გულ-მკერდის რადიოგრაფიის ინტერპრეტაციის სუსტი დამკვირვებელთაშორისი სანდოობის, ფილტვის მწვავე დაზიანების (ALI) /ARDS ნომენკლატურის არევისა და PaO2/FiO2 კოეფიციენტის შეუსაბამობის ჩათვლით, დადებითი წნევის ამოსუნთქვისას (PEEP) ეფექტის გამო [2]. ეს შეზღუდვები, ბოლო ხანებში, შემსუბუქდა, 201ს წელს ბერლინის განმარტების ჩამოყალიბებით [3]. ამასთან, ARDS-ის მქონე პაციენტები კლასიფიცირდებიან სამ დამოუკიდებელ კატეგორიად (ანუ, მსუბუქი, ზომიერი და მძიმე ARDS) და ხდება დამატებითი ცვლადების გათვალისწინება. მძიმე ARDS-ის განსაზღვრისთვის, ხდება რამდენიმე ფაქტორის გამოყენება, გულ-მკერდის რადიოგრაფიის სიმძიმის, PEEP დონის 5 სმ H2O-ის ზემოთ, დაბალი შესაბამისობისა და სუსტი ოქსიგენაციის ჩათვლით.
ბერლინის განმარტება განიხილავს და აზუსტებს AECC განმარტების ზოგიერთ შეზღუდვას და პირველია, რომელიც მოიცავს ვენტილატორის მინიმალურ პარამეტრებს. სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობა ოდნავ უკეთესია, ვიდრე AECC განმარტებაში. თუმცა, იგი არაა შექმნილი, როგორც საპროგნოზო ინსტრუმენტი [2]. წარსულში, ARDS-ის მქონე პაციენტებში ხდებოდა სხვა საინტერესო ცვლადების, როგორებიცაა PaO2/FiO2 კოეფიციენტი, ოქსიგენაციის კოეფიციენტი (OI), თანმხლები დაავადებების გავლენა და კლინიკური ქულების რაოდენობა (SAPS, SOFA), სკრინინგი, რათა მომხდარიყო გამოსავლის ადრეული პროგნოზირება და რესურსების უფრო ეფექტური ალოკაციის უზრუნველყოფა [4–6]. ვინაიდან ARDS საკმაოდ ჰეტეროგენული სინდრომია, რამდენიმე განსხვავებული მიზეზით, ყველა შემოთავაზებული განმარტება, პარამეტრი და ცვლადი სათანადოდ ვერ ჭრის პრობლემას. ARDS-ის მქონე პაციენტებში გამოსავლის და სიკვდილობის სანდო პროგნოზირებისთვის, საჭიროა მკურნალობის შედარებადი სტრატეგიების ქონა შესაბამის საავადმყოფოებში. თუმცა, ARDS-ის მქონე პაციენტებში გამოყენებული მკურნალობის ალგორითმები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სხვადასხვა საავადმყოფოში (ინჰალაციური აზოტის ოქსიდის გამოყენება, ვენტილაციის პარამეტრები, ფილტვის დამხმარე მოწყობილობების ჩართვის კრიტერიუმები), რაც წარმოადგენს განსხვავებულ მიდგომებს ARDS-ის თერაპიის მიღწევებში. ეს პრობლემები ნაწილობრივ შეიძლება გადაწყდეს უნიცენტრულ კვლევებში, სპეციალიზირებულ საავადმყოფოებში, რომლებიც ჩართავენ პაციენტების საკმარისად მაღალ რაოდენობებს.
გამოსავლის პროგნოზირება კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში, დროის მოცემულ მომენტში, მნიშვნელოვან როლს თამაშობს (მაგ., მკურნალობის შესახებ სათანადო გადაწყვეტილების მიღება და კომუნიკაცია ოჯახთან). ამ თვალსაზრისით, ჩვენ შევამოწმეთ AECC და ბერლინის განმარტების საპროგნოზო მაჩვენებლები და ასევე, შევაფასეთ ალტერნატიული კლინიკური პარამეტრები, რომლებიც ხელმისაწვდომია პაციენტის რუტინულ მოვლაში.

მეთოდები
ეს ობსერვაციული ანალიზი ჩატარდა ეროვნული რეფერალური ცენტრის 14-საწოლიან ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში (ICU), რომელიც სპეციალიზირდება ARDS-ის მკურნალობაზე, ზრდასრულ პაციენტებში, რომლებსაც დამძიმებული სამედიცინო მდგომარეობა აქვთ. საშუალოდ, ყველა ARDS-ის მქონე პაციენტის ორი მესამედი გადმოყვანილი იყო სხვა საავადმყოფოდან. ჩვენს დაწესებულებაში მყოფი პაციენტების მკურნალობა ხდებოდა მკურნალობის ძლიერი ალგორითმის მიხედვით [7, 8].
ბერლინის Charité – Universitätsmedizin-ის ეთიკური კომისიის წერილობითი თანხმობის შემდეგ (EA1/223/12), მოხდა ARDS-ის გამო ჰოსპიტალიზირებული ყველა პაციენტის რუტინული კლინიკური მონაცემების ამოღება, 2007 წლის იანვარსა და 2013 წლის დეკემბერს შორის პერიოდში, პაციენტის მონაცემთა მართვის ორი სისტემიდან, რომლებიც გამოიყენება საავადმყოფოში (COPRA, Sasbachwalden, გერმანია და SAP, Walldorf, გერმანია). გარდა საბაზისო დემოგრაფიული მონაცემებისა, ჩვენ შევაფასეთ დაყოვნების ხანგრძლივობა და მანამდე არსებული მექანიკური ვენტილაციის ხანგრძლივობა გადმომმისამართებელ სამედიცინო დაწესებულებებში, თანმხლები დაავადებები (ჩარლსონის თანმხლები დაავადებების ქულის გამოყენებით [9]), ICU-ში შეყვანის ქულები, და ექსტრაკორპორარული ოქსიგენაციის გამოყენება, პაციენტების პოპულაციის დახასიათებისთვის. ძირითადი კლინიკური მიზეზების სახით, რომლებიც იწვევენ ARDS-ს, ჩვენ მოვახდინეთ პნევმონიის, ექსტრაპულმონარული წარმოშობის სეფსისის, ტრავმის, იმუნოდეფიციტის და “მწვავედან ქრონიკულამდეს”, ანუ პაციენტები ფილტვის მწვავე დაავადებით, რომლებსაც მანამდე ფილტვის ქრონიკული დაავადება აქვთ (მაგ., ფილტვის პირველადი ფიბროზი, COPD >/= GOLD 4 ან ცისტური ფიბროზი) დიფერენცირება, ვინაიდან, კარგადაა ცნობილი, რომ ისინი გავლენას ახდენენ სიკვდილობაზე ARDS-ის მქონე პაციენტებში [10, 11].
კვლევაში ჩართვის 1-ლი დღე განისაზღვრა, როგორც პირველი დღე ჩვენს საავადმყოფოში, 300-ზე ნაკლები მედიანური PaO2/FiO2-ით. ყოველდღიურად ხდებოდა ისეთი პაციენტ-სპეციფიკური მონაცემების ამოღება, როგორებიცაა SOFA ქულა, ვენტილაციის პარამეტრები / რესპირატორული პარამეტრები (სასუნთქი მოცულობა (VT), სასუნთქი მოცულობა / საპროგნოზო სხეულის მასა (VT/PBW), Pmean, Ppeak, PEEP, სტატიკური შესაბამისობა, FiO2), აირების ცვლა, არტერიული სისხლის აირების ანალიზის გამოყენებით (pH, PaO2, PaCO2, PaO2/FiO2), აზოტის ოქსიდის და პოზიციონირების თერაპიის გამოყენება. ჩვენს ICU-ში გადაყვანის შემდეგ, ARDS-ის სტატუსი ფასდებოდა AECC [1] და ბერლინის განმარტებების [3] მიხედვით.
ვენტილაციის პარამეტრებისა და არტერიული სისხლის აირების მონაცემების, გამოყენებული იყო შემდეგი ალგორითმი: თითოეული დღე იყოფოდა ექვსსაათიან ოთხ ინტერვალად. თითოეულ ინტერვალში, ხდებოდა ყველაზე ნაკლებად განსხვავებული ვენტილაციის პარამეტრებისა და სისხლის აირების ანალიზის შედეგების კომბინაციის შერჩევა. ამ პარამეტრებიდან თითოეულისთვის, ხდებოდა მედიანას გამოთვლა და კვლევის მონაცემთა ბაზაში გადაცემა. ვენტილაციის პარამეტრები პაციენტის ელექტრონულ ჩანაწერებში ინახებოდა, დაახლოებით, ყოველ 30 წუთში ერთხელ და მხოლოდ მათი გათვალისწინება ხდებოდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ხდებოდა მათი დადოკუმენტირება, ლაბორატორიულ შედეგებამდე.
AECC და ბერლინის განმარტება, ასევე, PaO2/FiO2 და FiO2/PaO2Pmean (OI) სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობა ფასდებოდა მიმღები ოპერატორის მრუდებითა (ROC) და შესაბამისი შედეგებით ფართისთვის მრუდის ქვეშ (AUC). კაპლან-მეიერი მრუდები გამოიყენებოდა გადარჩენადობის სხვაობის ილუსტრირებისთვის, ზემოთ ჩამოთვლილი ოთხი პარამეტრის გამოყენებისას. მუდმივი ცვლადებისთვის (i.e. PaO2/FiO2 და FiO2/PaO2Pmean) განსხვავებების საჩვენებლად, ჩვენ შევარჩიეთ მაჩვენებელი, რომელის მაქსიმუმამდე ზრდიდა ვერტიკალურ დისტანციას ROC მრუდსა და დიაგონალურ ხაზს შორის (მგრძნობელობისა და სპეციფიკურობის უმაღლესი ჯამი) [12]. შეწყვეტის მაჩვენებელი გამოიყენებოდა პაციენტების მისაკუთვნებლად ორიდან ერთ-ერთში (ე.ი. გამოთვლილი შეწყვეტის მაჩვენებლის ზემოთ ან ქვემოთ), საპროგნოზო ვალიდურობის ანალიზისთვის.
ჩატარდა დესკრიპტიული ანალიზი და სტატისტიკური ტესტირება, სტატისტიკური გამოთვლის R პროექტით 3.0.1, როდესაც მნიშვნელოვნად მიიჩნეოდა 0.05-ზე ნაკლები p მაჩვენებელი. როდესაც ხდებოდა ნორმალური განაწილების გამოყვანა კოლმოგოროვ-სმირნოვის ტესტის გამოყენებით, შედეგები წარმოდგენილი იყო მედიანის და ინტერკვარტილური დიაპაზონის (IQR) სახით, რასაც სხვაგვარად საშუალო ± სტანდარტული გადახრა (SD) ეწოდება. ხარისხობრივი დაკვირვებები ხასიათდებოდა პროცენტებით. სტატისტიკური მნიშვნელობა ჯგუფებს შორის უნივარიანტულად ანალიზირდებოდა ზუსტი არაპარამეტრული კრუსკალ-ვალისის ტესტით და (მსგავსად) ზუსტი მან-ვიტნის U ტესტით. ხარისხობრივი მონაცემებისთვის გამოიყენებოდა ზუსტი ჩი-კვადრატი. სიკვდილობასა და გადარჩენაზე გავლენის მქონე მულტივარიანტულობის ტესტირებისთვის, გამოყენებული იყო კოქსის რეგრესია, ნაბიჯ-ნაბიჯ უკუსვლითი შერჩევით, იმ ცვლადების ჩათვლით, რომლებმაც სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს უნივარიანტულ ანალიზზე. ყველა ტესტი აღქმული უნდა იყოს, როგორც საკვლევი ანალიზის ინსტრუმენტი, შესაბამისად, არ მომხდარა დარეგულირება, მრავლობითი ტესტირებისთვის.

შედეგები
ამ კვლევაში გაანალიზებული პოპულაცია შეადგენდა 442 კრიტიკულად ავადმყოფ პაციენტს, რომლებიც საავადმყოფოში მოთავსდნენ ARDS-ის გამო. როგორც აისახა მედიანაში, APACHE II ქულა შეყვანისას იყო 28 [20;35], SAPS II ქულა შეყვანისას – 54 [39;70], SOFAქულა შეყვანისას 12 [9;15] და ჩარლსონის კომორბიდულობის ინდექსი (CCI) – 3 [2–5], კვლევის პოპულაცია ხასიათდებოდა მძიმე სამედიცინო მდგომარეობებით (იხ. ცხრილი 1). ხაზის გასწვრივ, პაციენტები საჭიროებდნენ მედიანურ PEEP-ს 17 [15;20] cmH2O-ს, Pmean-ს -25 [21;29] cmH2O-ს, და Ppeak-ს 36 [32;39] cmH2O-ს, პროტოკოლის 1-ელ დღეს. შემდგომი რესპირატორული პარამეტრები ნაჩვენებია დამატებით ფაილში 1: ცხრილი S1 ელექტრონულ დამატებაში, რომელიც ასახავს უფრო ინვაზიურ ვენტილაციას გარდაცვლილებში. ყველა პაციენტის 89.3 %-ში, მოხდა მუცელზე მწოლიარე პოზიციის გამოყენება მინიმუმ ერთხელ, პროტოკოლის პირველი სამი დღის განმავლობაში (დეტალებისთვის იხ. დამატებითი ფაილი 2: ცხრილი S3). გარდაცვლილები გადარჩენილებზე მნიშვნელოვნად ასაკოვანნი იყვნენ. ასევე, რეფერალურ დაწესებულებებში დაყოვნების ხანგრძლივობა, ასევე, მანამდე გამოყენებული მექანიკური ვენტილაცია უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილებში. მიუხედავად იმისა, რომ საერთო ჯამში, ARDS-ის ეტიოლოგია სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად არ განსხვავდებოდა გადარჩენილებსა და გარდაცვლილებს შორის, მწვავედან ქრონიკულამდე რესპირატორული უკმარისობის მქონე პაციენტების რაოდენობა უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილებში; ტრავმა და ექსტრაპულმონარული წარმოშობის სეფსისი უფრო ხშირი იყო გადარჩენილებში. ქულები, ჩვენი ცენტრის ICU-ში შეყვანისას დაავადების სიმძიმის აღსაწერად, მნიშვნელოვნად უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილების ჯგუფში. ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობები (ELAD), ექსტრაკორპორალური მემბრანული ოქსიგენაციის (ECMO) და ექსტრაკორპორალური ფილტვის დახმარების (ECLA) ჩათვლით, გამოიყენებოდა 256 პაციენტში (57.9 %). როდესაც პაციენტი საჭიროებდა ELAD-ს, პროტოკოლის პირველი სამი დღის განმავლობაში, იგი 87.5 %-ში დგებოდა (იხ. დამატებითი ფაილი 3: ცხრილი S4 დეტალებისთვის). ELAD-ზე გადარჩენილი პაციენტების საერთო რაოდენობა 43.0 % იყო.
პროტოკოლის 1-ელ დღეს, 99 პაციენტს (22.4 %) PaO2/FiO2 ჰქონდა 200-დან 300-მდე, რაც შეესაბამება ფილტვის მწვავე დაზიანების (ALI) სტადიას, AECC განმარტების თანახმად. შესაბამისად, PaO2/FiO2 200-ზე ნაკლები იყო დანარჩენ 343 პაციენტში (77.6 %). ბერლინის განმარტების სამი სტადიის მიხედვით, ეს ნიშნავს, რომ 99 პაციენტს (22.4 %) ჰქონდა მსუბუქი, 210 პაციენტს (47.5 %) ზომიერი და 133 პაციენტს (30.1 %) – მძიმე ARDS ჰქონდა. PaO2/FiO2-ის მედიანა (n = 411) იყო 137 [93;193] და 16.9 [11.6;27.4] – OI-სთვის (n = 391).
ზემოთ ჩამოთვლილი ოთხი პარამეტრის – AECC განმარტება, ბერლინის განმარტება, PaO2/ FiO2 და OI – საპროგნოზო ვალიდურობა საავადმყოფოსშიდა სიკვდილობისთვის ანგარიშდებოდა ICU-ში გატარებული პირველი შვიდი დღის განმავლობაში (იხ. ნახ. 1). ზოგადად, ფართი მრუდის ქვეშ ოთხივე პარამეტრისთვის ყველაზე დაბალი იყო 1-ელ დღეს და ყველაზე მაღალი – მე-7 დღეს. იმ პირობებში, რომ ჩვენ მიზნად ვისახავდით ყველაზე ადრეული დღის განსაზღვრას, გამოსავლის პროგნოზირებისთვის და რომ ყველა პარამეტრმა აჩვენა მონოტონური ზრდა მე-3 დღემდე, გადავწყვიტეთ ამ დღის კლინიკური ცვლადების გამოყენება, შემდგომი ანალიზებისთვის. ვინაიდან, მოსალოდნელი იყო, რომ ექსტრაკორპორარულ ოქსიგენაციას გავლენა ექნებოდა რესპირატორულ ცვლადებზე, ჩატარდა ქვეანალიზები OI-ის საპროგნოზო მაჩვენებლისთვის, ELAD-ის მქონე, ELAD-ის არმქონე პაციენტებისა და პაციენტების დანარჩენი პოპულაციისთვის. ვინაიდან პროგნოზული ვალიდურობა უმაღლესი იყო იმ ჯგუფში, რომელიც ყველა პაციენტისგან შედგებოდა, ჩვენ გადავწყვიტეთ ოთხივე კატეგორიზაციული ცვლადის შეფაფსება, შესაძლო ექსტრაკორპორარული ოქსიგენაციის საჭიროების მიუხედავად (იხ. დამატებითი ფაილი 4: ნახატი S1).
პროტოკოლის მე-3 დღეს, 31 პაციენტს PaO2/FiO2 ჰქონდა > 300 მმ.ვრცხ.სვ. 32 პაციენტი გარდაიცვალა მე-3 დღემდე. ყველა პაციენტის მონაცემების ჩათვლით, ოთხივე კლასიფიკაციის – AECC, ბერლინის განმარტება, PaO2/FiO2 და OI – შედეგობრივი ჯგუფები ეფუძნება მე-3 დღის მონაცემებს, რაც აისახა კაპლან-მეიერი-მრუდებში, ჰოსპიტალისშიდა გადარჩენასთან მიმართებაში (ნახ. 2). მუდმივი პარამეტრებისთვის PaO2/FiO2 და OI, მოხდა ჯგუფების იდენტიფიცირება, შეწყვეტის მაჩვენებლების გამოთვლის გზით (შესაბამისად, 137 PaO2/FiO2-სა და 15 – OI-სთვის), რაც განასხვავებს გადარჩენას ან სიკვდილს, ზემოთ აღწერილი იუდენის მეთოდის მიხედვით. კაპლან-მეიერის ოთხივე გრაფაში, შედეგობრივი მრუდები მნიშვნელოვნად განსხვვადებოდა (pLog rank < 0.001), უნივარიატული პერსპექტივიდან. მულტივარიანტულმა რეგრესიულმა ანალიზებმა გვაჩვენა, რომ არც ერთი სინგულარული პარამეტრი არაა სანდო სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის (იხ. დამატებითი ფაილი 5: ცხრილი S2). ამგვარად, უკუსვლით შერჩევამ საშუალება მოგვცა, გამოგვევლინა განმარტებითი ცვლადების კლინიკურად ვალიდური კომბინაციები. შედეგების ამ მოდელში, OI ერთადერთია, ოთხი გამოკვლეული მაკატეგორიზებელი ცვლადიდან, რომელიც მნიშვნელოვანი დარჩა (HR 1.03, 95 % CI 1.015–1.047, p < 0.001). OI-ის ყოველი ბიჯით ზრდისას, საავადმყოფოსშიდა გარდაცვალების რისკი 3%-ით იზრდებოდა, მაშინ, როცა საავამდყოფოსშიდა სიკვდილობა იზრდებოდა 36 %-ით, თუკი OI 10 ერთეულით გაიზრდებოდა. ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობების გამოყენება არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ საპროგნოზო მაჩვენებელს (ცხრილი 2).
OI – არის რა, რეგრესიული ანალიზის საბოლოო მოდელის დამოუკიდებელი საპროგნოზო მაჩვენებელი, გამოიყენებოდა პაციენტების ჯგუფში, გამოსავლების კრიტერიუმებთან მიმართებაში. მე-3 დღეს შეწყვეტის შესაბამისი მაჩვენებლის ზემოთ OI-ის მქონე პაციენტებს ჰქონდათ ICU-ში დაყოვნების უფრო მეტი ხანგრძლივობა, საავამდყოფოში დაყოვნების უფრო მეტი ხანგრძლივობა და მექანიკური ვენტილაციის უფრო მეტი ხანგრძლივობა. მეტიც, სიკვდილობ მნიშვნელოვნად მაღალი იყო, ნაკლები ალბათობით, რომ პაციენტს გაწერდნენ სახლში ან სხვა სამედიცინო დაწესებულებაში (იხ. ცხრილი 3).

დისკუსია
ამ კვლევაში, ჩვენ გავაანალიზეთ AECC- და ბერლინის განმარტების ადრეული სიკვდილობის საპროგნოზო მაჩვენებლები ARDS-ის, PaO2/FiO2-ის და ოქსიგენაციის კოეფიციენტისთვის, კრიტიკულად ავადმყოფ ARDS-ის მქონე პაციენტებში, ბერლინის Charité რეფერალურ ცენტრში.

მიმოხილვა
ამერიკულ-ევროპული კონსენსუსის კონფერენციის (AECC) განმარტება კლინიკოსების მიერ ფართოდ გამოიყენებოდა, ARDS-ის მქონე პაციენტების კატეგორიზაციისთვის [1]. მაგრამ არსებობდა პრობლემები, სხვადასხვა კრიტერიუმების სანდოობასთან დაკავშირებით, გულ-მკერდის რადიოგრაფიის ინტერპრეტაციის სუსტი დამკვირვებელთაშორისი სანდოობის, ფილტვის მწვავე დაზიანების (ALI) /ARDS ნომენკლატურის არევისა და PaO2/FiO2 კოეფიციენტის შეუსაბამობის ჩათვლით, დადებითი წნევის ამოსუნთქვისას (PEEP) ეფექტის გამო [2]. ეს შეზღუდვები, ბოლო ხანებში, შემსუბუქდა, 201ს წელს ბერლინის განმარტების ჩამოყალიბებით [3]. ამასთან, ARDS-ის მქონე პაციენტები კლასიფიცირდებიან სამ დამოუკიდებელ კატეგორიად (ანუ, მსუბუქი, ზომიერი და მძიმე ARDS) და ხდება დამატებითი ცვლადების გათვალისწინება. მძიმე ARDS-ის განსაზღვრისთვის, ხდება რამდენიმე ფაქტორის გამოყენება, გულ-მკერდის რადიოგრაფიის სიმძიმის, PEEP დონის 5 სმ H2O-ის ზემოთ, დაბალი შესაბამისობისა და სუსტი ოქსიგენაციის ჩათვლით.
ბერლინის განმარტება განიხილავს და აზუსტებს AECC განმარტების ზოგიერთ შეზღუდვას და პირველია, რომელიც მოიცავს ვენტილატორის მინიმალურ პარამეტრებს. სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობა ოდნავ უკეთესია, ვიდრე AECC განმარტებაში. თუმცა, იგი არაა შექმნილი, როგორც საპროგნოზო ინსტრუმენტი [2]. წარსულში, ARDS-ის მქონე პაციენტებში ხდებოდა სხვა საინტერესო ცვლადების, როგორებიცაა PaO2/FiO2 კოეფიციენტი, ოქსიგენაციის კოეფიციენტი (OI), თანმხლები დაავადებების გავლენა და კლინიკური ქულების რაოდენობა (SAPS, SOFA), სკრინინგი, რათა მომხდარიყო გამოსავლის ადრეული პროგნოზირება და რესურსების უფრო ეფექტური ალოკაციის უზრუნველყოფა [4–6]. ვინაიდან ARDS საკმაოდ ჰეტეროგენული სინდრომია, რამდენიმე განსხვავებული მიზეზით, ყველა შემოთავაზებული განმარტება, პარამეტრი და ცვლადი სათანადოდ ვერ ჭრის პრობლემას. ARDS-ის მქონე პაციენტებში გამოსავლის და სიკვდილობის სანდო პროგნოზირებისთვის, საჭიროა მკურნალობის შედარებადი სტრატეგიების ქონა შესაბამის საავადმყოფოებში. თუმცა, ARDS-ის მქონე პაციენტებში გამოყენებული მკურნალობის ალგორითმები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სხვადასხვა საავადმყოფოში (ინჰალაციური აზოტის ოქსიდის გამოყენება, ვენტილაციის პარამეტრები, ფილტვის დამხმარე მოწყობილობების ჩართვის კრიტერიუმები), რაც წარმოადგენს განსხვავებულ მიდგომებს ARDS-ის თერაპიის მიღწევებში. ეს პრობლემები ნაწილობრივ შეიძლება გადაწყდეს უნიცენტრულ კვლევებში, სპეციალიზირებულ საავადმყოფოებში, რომლებიც ჩართავენ პაციენტების საკმარისად მაღალ რაოდენობებს.
გამოსავლის პროგნოზირება კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში, დროის მოცემულ მომენტში, მნიშვნელოვან როლს თამაშობს (მაგ., მკურნალობის შესახებ სათანადო გადაწყვეტილების მიღება და კომუნიკაცია ოჯახთან). ამ თვალსაზრისით, ჩვენ შევამოწმეთ AECC და ბერლინის განმარტების საპროგნოზო მაჩვენებლები და ასევე, შევაფასეთ ალტერნატიული კლინიკური პარამეტრები, რომლებიც ხელმისაწვდომია პაციენტის რუტინულ მოვლაში.

მეთოდები
ეს ობსერვაციული ანალიზი ჩატარდა ეროვნული რეფერალური ცენტრის 14-საწოლიან ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში (ICU), რომელიც სპეციალიზირდება ARDS-ის მკურნალობაზე, ზრდასრულ პაციენტებში, რომლებსაც დამძიმებული სამედიცინო მდგომარეობა აქვთ. საშუალოდ, ყველა ARDS-ის მქონე პაციენტის ორი მესამედი გადმოყვანილი იყო სხვა საავადმყოფოდან. ჩვენს დაწესებულებაში მყოფი პაციენტების მკურნალობა ხდებოდა მკურნალობის ძლიერი ალგორითმის მიხედვით [7, 8].
ბერლინის Charité – Universitätsmedizin-ის ეთიკური კომისიის წერილობითი თანხმობის შემდეგ (EA1/223/12), მოხდა ARDS-ის გამო ჰოსპიტალიზირებული ყველა პაციენტის რუტინული კლინიკური მონაცემების ამოღება, 2007 წლის იანვარსა და 2013 წლის დეკემბერს შორის პერიოდში, პაციენტის მონაცემთა მართვის ორი სისტემიდან, რომლებიც გამოიყენება საავადმყოფოში (COPRA, Sasbachwalden, გერმანია და SAP, Walldorf, გერმანია). გარდა საბაზისო დემოგრაფიული მონაცემებისა, ჩვენ შევაფასეთ დაყოვნების ხანგრძლივობა და მანამდე არსებული მექანიკური ვენტილაციის ხანგრძლივობა გადმომმისამართებელ სამედიცინო დაწესებულებებში, თანმხლები დაავადებები (ჩარლსონის თანმხლები დაავადებების ქულის გამოყენებით [9]), ICU-ში შეყვანის ქულები, და ექსტრაკორპორარული ოქსიგენაციის გამოყენება, პაციენტების პოპულაციის დახასიათებისთვის. ძირითადი კლინიკური მიზეზების სახით, რომლებიც იწვევენ ARDS-ს, ჩვენ მოვახდინეთ პნევმონიის, ექსტრაპულმონარული წარმოშობის სეფსისის, ტრავმის, იმუნოდეფიციტის და “მწვავედან ქრონიკულამდეს”, ანუ პაციენტები ფილტვის მწვავე დაავადებით, რომლებსაც მანამდე ფილტვის ქრონიკული დაავადება აქვთ (მაგ., ფილტვის პირველადი ფიბროზი, COPD >/= GOLD 4 ან ცისტური ფიბროზი) დიფერენცირება, ვინაიდან, კარგადაა ცნობილი, რომ ისინი გავლენას ახდენენ სიკვდილობაზე ARDS-ის მქონე პაციენტებში [10, 11].
კვლევაში ჩართვის 1-ლი დღე განისაზღვრა, როგორც პირველი დღე ჩვენს საავადმყოფოში, 300-ზე ნაკლები მედიანური PaO2/FiO2-ით. ყოველდღიურად ხდებოდა ისეთი პაციენტ-სპეციფიკური მონაცემების ამოღება, როგორებიცაა SOFA ქულა, ვენტილაციის პარამეტრები / რესპირატორული პარამეტრები (სასუნთქი მოცულობა (VT), სასუნთქი მოცულობა / საპროგნოზო სხეულის მასა (VT/PBW), Pmean, Ppeak, PEEP, სტატიკური შესაბამისობა, FiO2), აირების ცვლა, არტერიული სისხლის აირების ანალიზის გამოყენებით (pH, PaO2, PaCO2, PaO2/FiO2), აზოტის ოქსიდის და პოზიციონირების თერაპიის გამოყენება. ჩვენს ICU-ში გადაყვანის შემდეგ, ARDS-ის სტატუსი ფასდებოდა AECC [1] და ბერლინის განმარტებების [3] მიხედვით.
ვენტილაციის პარამეტრებისა და არტერიული სისხლის აირების მონაცემების, გამოყენებული იყო შემდეგი ალგორითმი: თითოეული დღე იყოფოდა ექვსსაათიან ოთხ ინტერვალად. თითოეულ ინტერვალში, ხდებოდა ყველაზე ნაკლებად განსხვავებული ვენტილაციის პარამეტრებისა და სისხლის აირების ანალიზის შედეგების კომბინაციის შერჩევა. ამ პარამეტრებიდან თითოეულისთვის, ხდებოდა მედიანას გამოთვლა და კვლევის მონაცემთა ბაზაში გადაცემა. ვენტილაციის პარამეტრები პაციენტის ელექტრონულ ჩანაწერებში ინახებოდა, დაახლოებით, ყოველ 30 წუთში ერთხელ და მხოლოდ მათი გათვალისწინება ხდებოდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ხდებოდა მათი დადოკუმენტირება, ლაბორატორიულ შედეგებამდე.
AECC და ბერლინის განმარტება, ასევე, PaO2/FiO2 და FiO2/PaO2Pmean (OI) სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობა ფასდებოდა მიმღები ოპერატორის მრუდებითა (ROC) და შესაბამისი შედეგებით ფართისთვის მრუდის ქვეშ (AUC). კაპლან-მეიერი მრუდები გამოიყენებოდა გადარჩენადობის სხვაობის ილუსტრირებისთვის, ზემოთ ჩამოთვლილი ოთხი პარამეტრის გამოყენებისას. მუდმივი ცვლადებისთვის (i.e. PaO2/FiO2 და FiO2/PaO2Pmean) განსხვავებების საჩვენებლად, ჩვენ შევარჩიეთ მაჩვენებელი, რომელის მაქსიმუმამდე ზრდიდა ვერტიკალურ დისტანციას ROC მრუდსა და დიაგონალურ ხაზს შორის (მგრძნობელობისა და სპეციფიკურობის უმაღლესი ჯამი) [12]. შეწყვეტის მაჩვენებელი გამოიყენებოდა პაციენტების მისაკუთვნებლად ორიდან ერთ-ერთში (ე.ი. გამოთვლილი შეწყვეტის მაჩვენებლის ზემოთ ან ქვემოთ), საპროგნოზო ვალიდურობის ანალიზისთვის.
ჩატარდა დესკრიპტიული ანალიზი და სტატისტიკური ტესტირება, სტატისტიკური გამოთვლის R პროექტით 3.0.1, როდესაც მნიშვნელოვნად მიიჩნეოდა 0.05-ზე ნაკლები p მაჩვენებელი. როდესაც ხდებოდა ნორმალური განაწილების გამოყვანა კოლმოგოროვ-სმირნოვის ტესტის გამოყენებით, შედეგები წარმოდგენილი იყო მედიანის და ინტერკვარტილური დიაპაზონის (IQR) სახით, რასაც სხვაგვარად საშუალო ± სტანდარტული გადახრა (SD) ეწოდება. ხარისხობრივი დაკვირვებები ხასიათდებოდა პროცენტებით. სტატისტიკური მნიშვნელობა ჯგუფებს შორის უნივარიანტულად ანალიზირდებოდა ზუსტი არაპარამეტრული კრუსკალ-ვალისის ტესტით და (მსგავსად) ზუსტი მან-ვიტნის U ტესტით. ხარისხობრივი მონაცემებისთვის გამოიყენებოდა ზუსტი ჩი-კვადრატი. სიკვდილობასა და გადარჩენაზე გავლენის მქონე მულტივარიანტულობის ტესტირებისთვის, გამოყენებული იყო კოქსის რეგრესია, ნაბიჯ-ნაბიჯ უკუსვლითი შერჩევით, იმ ცვლადების ჩათვლით, რომლებმაც სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს უნივარიანტულ ანალიზზე. ყველა ტესტი აღქმული უნდა იყოს, როგორც საკვლევი ანალიზის ინსტრუმენტი, შესაბამისად, არ მომხდარა დარეგულირება, მრავლობითი ტესტირებისთვის.

შედეგები
ამ კვლევაში გაანალიზებული პოპულაცია შეადგენდა 442 კრიტიკულად ავადმყოფ პაციენტს, რომლებიც საავადმყოფოში მოთავსდნენ ARDS-ის გამო. როგორც აისახა მედიანაში, APACHE II ქულა შეყვანისას იყო 28 [20;35], SAPS II ქულა შეყვანისას – 54 [39;70], SOFAქულა შეყვანისას 12 [9;15] და ჩარლსონის კომორბიდულობის ინდექსი (CCI) – 3 [2–5], კვლევის პოპულაცია ხასიათდებოდა მძიმე სამედიცინო მდგომარეობებით (იხ. ცხრილი 1). ხაზის გასწვრივ, პაციენტები საჭიროებდნენ მედიანურ PEEP-ს 17 [15;20] cmH2O-ს, Pmean-ს -25 [21;29] cmH2O-ს, და Ppeak-ს 36 [32;39] cmH2O-ს, პროტოკოლის 1-ელ დღეს. შემდგომი რესპირატორული პარამეტრები ნაჩვენებია დამატებით ფაილში 1: ცხრილი S1 ელექტრონულ დამატებაში, რომელიც ასახავს უფრო ინვაზიურ ვენტილაციას გარდაცვლილებში. ყველა პაციენტის 89.3 %-ში, მოხდა მუცელზე მწოლიარე პოზიციის გამოყენება მინიმუმ ერთხელ, პროტოკოლის პირველი სამი დღის განმავლობაში (დეტალებისთვის იხ. დამატებითი ფაილი 2: ცხრილი S3). გარდაცვლილები გადარჩენილებზე მნიშვნელოვნად ასაკოვანნი იყვნენ. ასევე, რეფერალურ დაწესებულებებში დაყოვნების ხანგრძლივობა, ასევე, მანამდე გამოყენებული მექანიკური ვენტილაცია უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილებში. მიუხედავად იმისა, რომ საერთო ჯამში, ARDS-ის ეტიოლოგია სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად არ განსხვავდებოდა გადარჩენილებსა და გარდაცვლილებს შორის, მწვავედან ქრონიკულამდე რესპირატორული უკმარისობის მქონე პაციენტების რაოდენობა უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილებში; ტრავმა და ექსტრაპულმონარული წარმოშობის სეფსისი უფრო ხშირი იყო გადარჩენილებში. ქულები, ჩვენი ცენტრის ICU-ში შეყვანისას დაავადების სიმძიმის აღსაწერად, მნიშვნელოვნად უფრო მაღალი იყო გარდაცვლილების ჯგუფში. ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობები (ELAD), ექსტრაკორპორალური მემბრანული ოქსიგენაციის (ECMO) და ექსტრაკორპორალური ფილტვის დახმარების (ECLA) ჩათვლით, გამოიყენებოდა 256 პაციენტში (57.9 %). როდესაც პაციენტი საჭიროებდა ELAD-ს, პროტოკოლის პირველი სამი დღის განმავლობაში, იგი 87.5 %-ში დგებოდა (იხ. დამატებითი ფაილი 3: ცხრილი S4 დეტალებისთვის). ELAD-ზე გადარჩენილი პაციენტების საერთო რაოდენობა 43.0 % იყო.
პროტოკოლის 1-ელ დღეს, 99 პაციენტს (22.4 %) PaO2/FiO2 ჰქონდა 200-დან 300-მდე, რაც შეესაბამება ფილტვის მწვავე დაზიანების (ALI) სტადიას, AECC განმარტების თანახმად. შესაბამისად, PaO2/FiO2 200-ზე ნაკლები იყო დანარჩენ 343 პაციენტში (77.6 %). ბერლინის განმარტების სამი სტადიის მიხედვით, ეს ნიშნავს, რომ 99 პაციენტს (22.4 %) ჰქონდა მსუბუქი, 210 პაციენტს (47.5 %) ზომიერი და 133 პაციენტს (30.1 %) – მძიმე ARDS ჰქონდა. PaO2/FiO2-ის მედიანა (n = 411) იყო 137 [93;193] და 16.9 [11.6;27.4] – OI-სთვის (n = 391).
ზემოთ ჩამოთვლილი ოთხი პარამეტრის – AECC განმარტება, ბერლინის განმარტება, PaO2/ FiO2 და OI – საპროგნოზო ვალიდურობა საავადმყოფოსშიდა სიკვდილობისთვის ანგარიშდებოდა ICU-ში გატარებული პირველი შვიდი დღის განმავლობაში (იხ. ნახ. 1). ზოგადად, ფართი მრუდის ქვეშ ოთხივე პარამეტრისთვის ყველაზე დაბალი იყო 1-ელ დღეს და ყველაზე მაღალი – მე-7 დღეს. იმ პირობებში, რომ ჩვენ მიზნად ვისახავდით ყველაზე ადრეული დღის განსაზღვრას, გამოსავლის პროგნოზირებისთვის და რომ ყველა პარამეტრმა აჩვენა მონოტონური ზრდა მე-3 დღემდე, გადავწყვიტეთ ამ დღის კლინიკური ცვლადების გამოყენება, შემდგომი ანალიზებისთვის. ვინაიდან, მოსალოდნელი იყო, რომ ექსტრაკორპორარულ ოქსიგენაციას გავლენა ექნებოდა რესპირატორულ ცვლადებზე, ჩატარდა ქვეანალიზები OI-ის საპროგნოზო მაჩვენებლისთვის, ELAD-ის მქონე, ELAD-ის არმქონე პაციენტებისა და პაციენტების დანარჩენი პოპულაციისთვის. ვინაიდან პროგნოზული ვალიდურობა უმაღლესი იყო იმ ჯგუფში, რომელიც ყველა პაციენტისგან შედგებოდა, ჩვენ გადავწყვიტეთ ოთხივე კატეგორიზაციული ცვლადის შეფაფსება, შესაძლო ექსტრაკორპორარული ოქსიგენაციის საჭიროების მიუხედავად (იხ. დამატებითი ფაილი 4: ნახატი S1).
პროტოკოლის მე-3 დღეს, 31 პაციენტს PaO2/FiO2 ჰქონდა > 300 მმ.ვრცხ.სვ. 32 პაციენტი გარდაიცვალა მე-3 დღემდე. ყველა პაციენტის მონაცემების ჩათვლით, ოთხივე კლასიფიკაციის – AECC, ბერლინის განმარტება, PaO2/FiO2 და OI – შედეგობრივი ჯგუფები ეფუძნება მე-3 დღის მონაცემებს, რაც აისახა კაპლან-მეიერი-მრუდებში, ჰოსპიტალისშიდა გადარჩენასთან მიმართებაში (ნახ. 2). მუდმივი პარამეტრებისთვის PaO2/FiO2 და OI, მოხდა ჯგუფების იდენტიფიცირება, შეწყვეტის მაჩვენებლების გამოთვლის გზით (შესაბამისად, 137 PaO2/FiO2-სა და 15 – OI-სთვის), რაც განასხვავებს გადარჩენას ან სიკვდილს, ზემოთ აღწერილი იუდენის მეთოდის მიხედვით. კაპლან-მეიერის ოთხივე გრაფაში, შედეგობრივი მრუდები მნიშვნელოვნად განსხვვადებოდა (pLog rank < 0.001), უნივარიატული პერსპექტივიდან. მულტივარიანტულმა რეგრესიულმა ანალიზებმა გვაჩვენა, რომ არც ერთი სინგულარული პარამეტრი არაა სანდო სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის (იხ. დამატებითი ფაილი 5: ცხრილი S2). ამგვარად, უკუსვლით შერჩევამ საშუალება მოგვცა, გამოგვევლინა განმარტებითი ცვლადების კლინიკურად ვალიდური კომბინაციები. შედეგების ამ მოდელში, OI ერთადერთია, ოთხი გამოკვლეული მაკატეგორიზებელი ცვლადიდან, რომელიც მნიშვნელოვანი დარჩა (HR 1.03, 95 % CI 1.015–1.047, p < 0.001). OI-ის ყოველი ბიჯით ზრდისას, საავადმყოფოსშიდა გარდაცვალების რისკი 3%-ით იზრდებოდა, მაშინ, როცა საავამდყოფოსშიდა სიკვდილობა იზრდებოდა 36 %-ით, თუკი OI 10 ერთეულით გაიზრდებოდა. ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობების გამოყენება არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ საპროგნოზო მაჩვენებელს (ცხრილი 2).
OI – არის რა, რეგრესიული ანალიზის საბოლოო მოდელის დამოუკიდებელი საპროგნოზო მაჩვენებელი, გამოიყენებოდა პაციენტების ჯგუფში, გამოსავლების კრიტერიუმებთან მიმართებაში. მე-3 დღეს შეწყვეტის შესაბამისი მაჩვენებლის ზემოთ OI-ის მქონე პაციენტებს ჰქონდათ ICU-ში დაყოვნების უფრო მეტი ხანგრძლივობა, საავამდყოფოში დაყოვნების უფრო მეტი ხანგრძლივობა და მექანიკური ვენტილაციის უფრო მეტი ხანგრძლივობა. მეტიც, სიკვდილობ მნიშვნელოვნად მაღალი იყო, ნაკლები ალბათობით, რომ პაციენტს გაწერდნენ სახლში ან სხვა სამედიცინო დაწესებულებაში (იხ. ცხრილი 3).

დისკუსია
ამ კვლევაში, ჩვენ გავაანალიზეთ AECC- და ბერლინის განმარტების ადრეული სიკვდილობის საპროგნოზო მაჩვენებლები ARDS-ის, PaO2/FiO2-ის და ოქსიგენაციის კოეფიციენტისთვის, კრიტიკულად ავადმყოფ ARDS-ის მქონე პაციენტებში, ბერლინის Charité რეფერალურ ცენტრში.

ჩვენ გამცნობთ, რომ ჩვენი სტანდარტული საოპერაციო პროცედურების გამოყენებამ ARDS-ის მკურნალობისთვის, შეამცირა ან თავიდან მოიცილა მკურნალობის მანამდე არსებული, განსხვავებული მიდგომების გავლენა. ოთხი შეფასებულ კრიტერიუმს შორის, ARDS-ის სიმძიმის კლასიფიცირების ან კვანტიფიცირებისთვის, OI აღმოჩნდა ყველაზე ზუსტი პარამეტრი,
საპროგნოზო ვალიდურობის თვალსაზრისით.
რაც შეეხება შეფასების დროს, ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ ჩვენს რეფერალურ ცენტრში ჰოსპიტალიზაციიდან მესამე დღე წარმოადგენს საუკეთესო შეთანხმებას სიკვდილობის პროგნოზირების ადრეულობასა და სიზუსტეს შორის, პაციენტთა ამ ჯგუფში. პაციენტების ჯგუფში, რომლებსაც მე-3 დღეს OI აქვთ 15 ან მეტი, სიკვდილობ უფრო მაღალი იყო; დაყოვნების ხანგრძლივობა (როგორც ICU-ში, ისე საავადმყოფოში) მექანიკური ვენტილაციის ხანგრძლივობა უფრო მეტი იყო. მეტიც, გარდაცვლილებს მნიშვნელოვნად მეტი დაყოვნების ხანგრძლივობა და მექანიკური ვენტილაციის ხანგრძლივობა ჰქონდათ რეფერალურ საავადმყოფოში, ICU-ში გადაყვანამდე, ARDS-ისგან გადარჩენილებთან შედარებით.

თავდაპირველად, OI შეიქმნა როგორც საპროგნოზო ინსტრუმენტი, ჰიპოქსემიის მქონე პედიატრიული პაციენტებისთვის [13, 14]. მოგვიანებით, ეს ფაქტორი ყურადსაღები გახდა ზრდასრულებში, ვისაც ARDS ჰქონდათ [15, 16]. ჩვენი აღმოჩენები კომპრომეტირებული გამოსავლის შესახებ იმ პაციენტებში, ვისაც OI 15 ან მეტი აქვთ, შეესაბამება წინა შედეგებს, რომელთა თანახმადაც, OI, ARDS-სთვის გამოყენებული სიკვდილობის პროგნოზირების სხვა პარამეტრების მსგავსი ან უკეთესია, და ჩვენი კვლევა ამ გზით ამყარებს ამ შედეგებს. ჩვენ შემოვდივართ წინადადებით, რომ OI შეიძლება წარმოადგენდეს ერთ-ერთ უპირატეს საპროგნოზო პარამეტრს, ვინაიდან იგი ექსკლუზიურად ითვალისწინებს ცვლილებებს სასუნთქი გზების საშუალო წნევაში და შესაბამისად, გარკვეულწილად, ასახავს მექანიკური ვენტილაციის ინვაზიურობას. თუმცა, ARDS-ის საპროგნოზო პარამეტრების დიდი ზომის ობსერვაციული კვლევების უმრავლესობა არ მიიჩნევს, რომ OI ახდენს ოქსიგენაციის თანაფარდობის კოეფიციენტის დარეგულირებას ვენტილაციის ინვაზიურობასთან მიმართებაში, ან მოახსენებს ამის შესახებ [17, 18]. მეტიც, ბოლო ხანებში გამოყენებული კატეგორიზაციის სისტემები, მ.შ. ARDS-ის AECC და ბერლინის განმარტებები, OI-ის არ ითვალისწინებენ ცვლადების განსაზღვრის მათ პანელებში [1, 3]. ვენტილაციის ინვაზიურობის დასამატებლად, ხუთი სმ H2O-ის ტოლი ან მეტი PEEP-ის დონე გახდა ამ განმარტების ნაწილი. ამის საწინააღმდეგოდ, PEEP-ის საშუალო დონე ჩვენს კვლევის ჯგუფში იყო 17 სმ H2O, რაც ახდენს პაციენტების ჩვენს პოპულაციაში დაავადების სიმძიმის დემონსტრირებას.
OI-ის საწინააღმდეგოდ, PaO2/FiO2 კოეფიციენტი ჩვენს კვლევაში არ წარმოადგენდა სიკვდილობის დამოუკიდებელ საპროგნოზო მაჩვენებელს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პარამეტრი ხშირად გამოიყენება კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში ოქსიგენაციის სტატუსის განსასაზღვრად, ბოლოდროინდელ კვლევებში, იგი, ასევე, ვერ ახდენს კლინიკური გამოსავლის პროგნოზირებას ARDS-ის დაწყებისას [19, 20]. ამის გათვალისწინებით, ჩვენი მონაცემები მხარს უჭერს იმ კონცეფციას, რომ მხოლოდ PaO2/FiO2 კოეფიციენტი შეიძლება საკმარისი იყოს ARDS-ის კლინიკური გამოსავლის პროგნოზირებისას. ერთი ახსნა შეიძლება იყოს, რომ PaO2/FiO2 კოეფიციენტი მაღალი ცვალებადობის მქონე კოეფიციენტია, რომელიც დამოკიდებულია ვენტილაციის პარამეტრებზე, პაციენტის მდგომარეობაზე და ასე თუ ისე, რუტინულად ჩატარებულ თერაპიულ ინტერვენციებზე, როგორებიცაა ბრონქოსკოპია თუ პოზიციონირება. თავის მხრივ, როგორც წესი, დიდ კვლევებში FiO2, PaO2/FiO2-სგან დამოუკიდებლად, არ განიხილება პაციენტების შესარჩევად, ცუდი გამოსავლების რისკებისთვის. თუმცა, ნანახი იყო, რომ საბაზისო PaO2/FiO2-ის გაკონტროლების შემდეგ, FiO2-ს შეეძლო სიკვდილობის პროგნოზირება [21].
ვილარმა და კოლეგებმა მოახდინეს იმის დემონსტრირება, რომ ARDS-ის დაწყებიდან 24 საატში განსაზღბრული PaO2/FiO2 კოეფიციენტი რისკის უკეთესი კლასიფიკაციის შესაძლებლობას იძლეოდა, როდესაც FiO2 მინიმუმ 0.5 იყო, PEEP დონით, მინიმუმ, 10 სმ H2O [22]. თუმცა, OI არ იყო ვილარის კვლევის ნაწილი. ჩვენს კვლევაში, მე-3 დღეს ოთხი განსხვავებული პარამეტრის გვერდიგვერდ შედარებამ აჩვენა, რომ OI ერთადერთ პარამეტრს წარმოადგენდა, რომელსაც მულტივარიანტულ ანალიზში სიკვდილობის პროგნოზირება შეუძლია. დანარჩენი სამი, PaO2/FiO2 კოეფიციენტის ჩათვლით, არ განისაზღვრა როგორც დამოუკიდებელი საპროგნოზო მაჩვენებლები.

ცნობილი ფაქტია, რომ PEEP არ წარმოადგენდა AECC განმარტების ნაწილს, მაგრამ შედიოდა ბერლინის განმარტებაში, ARDS-ის კლასიფიკაციისთვის. AECC და ბერლინის გაიდლაინების გამოქვეყნების შემდეგ, მეტი კვლევა ჩატარდა ARDS-ის განმარტებაში PEEP-ის საპროგნოზო თვისებების ვერიფიკაციისთვის. ვინაიდან ბერლინის განმარტება PEEP-ის მინიმალურ დონედ განსაზღვრავს 5 სმ H2O-ს, მრავალმა კვლევამ გაითვალისწინა ეს დაშვება და დადო განსხვავებული შედეგები. მაგალითისთვის, როდესაც Britos-მა და თანამშრომლებმა მოახდინეს მათი შემთხვევების კატეგორიზაცია, როგორც PEEP < 5 სმ H2O (1.3 %) და ≥ 10 სმ H2O (50 %), მათ აღმოაჩინეს, რომ PaO2/FiO2-ს რეგულირების შემდეგ, საწყისი PEEP აღარ ახდენდა სიკვდილობის პროგნოზირებას [21]. ამის საწინააღმდეგოდ, ჩვენს კვლევაში, მედიანური PEEP იყო 17 სმ H2O, რაც შეიძლება ერთ-ერთი მდგომარეობა იყოს, რომელიც ფასილიტაციას უწევს საპროგნოზო პარამეტრის შედეგს, როდესაც უფრო მაღალი PEEP-ია საჭირო. Goligher-მა და თანამშრომლებმა აღმოაჩინეს, რომ პაციენტთა ჯგუფში, მედიანური PEEP-ით 9.5 სმ H2O, დადებითი ოქსიგენაციის საპასუხო რეაქცია PEEP-ის მომატებასთან შეიძლება მიუთითებდეს სიკვდილობაზე [23]. Golighers-ის დასკვნების გამოყენება ვერ ხერხდება პაციენტთა ჩვენს პოპულაციაზე, რომელთა მკურნალობაც ხდება მედიანური PEEP-ით 17 სმ H2O. ამის გათვალისწინებთ, PEEP-ის დონის 5 სმ H2O გამოყენება, რომლის შესახებაც ბერლინის განმარტება იძლევა რეკომენდაციას, შეიძლება არ შეესაბამებოდეს დაავადების სიმძიმის დისკრიმინაციას და არ გვაძლევს საშუალებას, მოვახდინოთ სიკვდილობის სანდო პროგნოზირება. მეტიც, თუკი PEEP-ის დონეს 5 სმ H2O გამოვიყენებთ პაციენტთა ჩვენს პოპულაციაში, მოსალოდნელია, რომ მძიმე ARDS-ის შემთხვევების რიცხვი გაიზრდება. ამგვარად, მძიმე შემთხვევების რაოდენობა, რომელიც მოხსენებულია ამ ხელნაწერში, სავარაუდოდ, ამ კუთხით არაა სათანადოდ შეფასებული. ზემოთხსენებული კვლევების შესაბამისად, ეს დაკვირვება ხაზს უსვამს სტანდარტიზებული მდგომარეობების მნიშვნელობას ARDS-ის კლასიფიკაციისთვის, რათა სხვა პარამეტრების მქონე კვლევები შედარებადი გახადოს.
ჩვენს კვლევაში, ჩვენს კვლევაში მესამე დღეს PaO2/FiO2 < 300 მმ.ვრცხ.სვ. საუკეთესო კომპრომისს წარმოადგენს სიკვდილობის პროგნოზირების ადრეულობასა და სიზუსტეზე, პაციენტთა ამ ჯგუფში. როგორც სპეციალურ რეფერალურ ცენტრს, ჩვენ არ შეგვიძლია ARDS-ის დაწყების იდენტიფიცირება, რაც ჩვენი კვლევის შეზღუდვას წარმოადგენს. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ მკურნალობის ძალიან განსხვავებული მიდგომები, წინასამკურნალო საავადმყოფოში, ხელს უშლის პაციენტების შედარებას, რომლებიც ჩვენს ცენტრში ერთდროულად რეფერირდებიან. Peek-ისა და კოლეგების კვლევაში, სხვადასხვა სამკურნალო პროცედურები საავადმყოფოებში, გარდა ECMO ცენტრებისა, მიიჩნეოდა ძირითად შეზღუდვად, პაციენტების შედარებისთვის [24]. ჩვენი აზრით, ალგორითმით ნახელმძღვანელები და რაც უფრო მნიშვნელოვანია, მკურნალობის სტანდარტულ მიდგომებს, მათ შორის, ვენტილაციის პარამეტრებს, აზოტის ოქსიდის ინჰალაციას, მუცელზე მწოლიარე პოზიციონირებას ან მოცულობით თერაპიას ARDS-ის ცენტრში, შეუძლია ამ შერეული ეფექტების მოცილება. ამ თვალსაზრისით, ჩვენი მონაცემები გვამცნობს, რომ საავამდყოფოში დაყოვნების ხანგრძლივობა, ARDS-ის სპეციალიზირებულ სამკურნალო ცენტრში გადაყვანამდე, გავლენას ახდენს სიკვდილობაზე.

დასკვნები
ბერლინის განმარტებამ ხაზი გაუსვა მნიშვნელოვან ნაბიჯს ARDS-ის უნიფორმულ კლასიფიკაციაში. ამ კვლევის ძირითადი აღმოჩენის სახით, OI უფრო შესაფერის პარამეტრს წარმოადგენს სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის, ეროვნულ რეფერალურ ცენტრებში მყოფ ARDS-ის მქონე პაციენტებში, როდესაც ხდება PaO2/FiO2 კოეფიციენტთან, AECC-სთან ან ბერლინის განმარტებასთან შედარება. OI განსაკუთრებით სასარგებლოა სიკვდილობის პროგნოზირებისთვის მესამე დღეს, სპეციალიზირებულ რეფერალურ ცენტრში გადაყვანის შემდეგ, ვინაიდან ARDS-ის სტანდარტულ მკურნალობაზე საპასუხო რეაქციაზე დაკვირვება ამ დროისთვის უკვე შეიძლება. მეორე, პაციენტის ადრეული გადაყვანა ARDS-ის სპეციალიზირებულ ცენტრებში უკავშირდება გადარჩენის გაზრდილ მაჩვენებელს.

დამატებითი ფაილები
დამატებითი ფაილი 1: ცხრილი S1. შერჩეული პაციენტ-სპეციფიკური პარამეტრები 1-ელ დღეს და მე-3 დღეს.
დამატებითი ფაილი 2: ცხრილი S3. პაციენტების რაოდენობა მუცელზე მწოლიარე პოზიციაში ყოველდღე. IQR: 1d-2d.
დამატებითი ფაილი 3: ცხრილი S4. პაციენტების რაოდენობა, რომლებიც ექსტრაკორპორალურ ფილტვის დამხმარე მოწყობილობებს (ELAD) იღებენ ყოველდღე.
დამატებითი ფაილი 4: ნახატი S1. ოქსიგენაციის კოეფიციენტი საავადმყოფოსშიდა სიკვდილობის საპროგნოზო ვალიდურობა, ARDS-ის პირველი შვიდი დღისთვის, დაჯგუფებული ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობების (ELAD) საჭიროების მიხედვით.
დამატებითი ფაილი 5: ცხრილი S2. მულტივარიანტული კოქსის რეგრესიის ანალიზის სრული მოდელი ფაქტორებზე, რომლებიც გავლენას ახდენენ სიკვდილობაზე.

აბრევიატურები
AECC: ამერიკულ ევროპული კონსენსუსის კონფერენცია ARDS-ზე; ALI: ფილტვის მწვავე დაზიანება; APACHE II: მწვავე ფიზიოლოგიისა და ქრონიკული ჯანმრთელობის შეფასება II; ARDS: მწვავე რესპირატორული დისტრეს სინდრომი; AUC: ფართი მრუდის ქვეშ; CCI: ჩარლსონის კომორბიდულობის ინდექსი; COPD: ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება; ECLA: ექსტრაკორპორალური ფილტვის დახმარება; ECMO: ექსტრაკორპორალური მემბრანული ოქსიგენაცია; ELAD: ექსტრაკორპორალური ფილტვის დამხმარე მოწყობილობები; FiO2: ჩასუნთქული ჟანგბადის ფრაქცია; ICU: ინტენსიური თერაპიის განყოფილება; OI: ოქსიგენაციის კოეფიციენტი; PaO2: ჟანგბადის არტერიული პარციალური წნევა; PBW: საპროგნოზო სხეულის მასა; PEEP: დადებითი წნევა ამოსუნთქვის ბოლოს; SAPS II: გამარტივებული მწვავე ფიზიოლოგიური ქულა; SOFA: თანმიმდევრული ორგანოების უკმარისობის შეფასება; VT: სასუნთქი მოცულობა

შიზოფრენია მძიმე ფსიქიკური დაავადება რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის აზროვნებაზე, აღქმასა და ქმედებებზე
მიზოფონიას, რომლის გამომწვევი მიზეზებიც ჯერ უცნობია, სპეციფიკური ხმების მიმართ რისხვის ან შიშის მსგავსი დაძაბული ემოციური რეაქცია ახასიათებს. როგორც წესი, ეს ის ხმებია, რომლებსაც ადამიანები ყოველდღიური საქმიანობების შესრულებისას გამოსცემენ. ამ კონდიციის მქონე პირებისთვის პირით გამოცემული ხმები გავრცელებული გამღიზიანებელი ფაქტორია. “ღეჭვა ლამის ყველა მათგანზე მოქმედებს. შეიძლება ითქვას, რომ საღეჭი რეზინის ღეჭვის ხმა უნივერსალური გამღიზიანებელია. მათ ასევე არ სიამოვნებთ ყელის ჩაწმენდის, ხველების, ხმამაღლა სუნთქვის და ცხვირის მოხოცვის ხმები. თუმცა სია ამით არ სრულდება”, – ამბობს ჯოლინ ჯაფი, ფსიქოთერაპევტი ლოს-ანჯელესიდან, რომელიც მიზოფონიას შეისწავლის.
ზოგ ადამიანში ნეგატიური რეაქცია ღეჭვის პროცესის დანახვამ ან სპეციფიკურმა სუნმაც კი შეიძლება გამოიწვიოს. ხმებს შორის ზუზუნი, წკაპუნი და კაკუნი ასევე ხშირი გამღიზიანებლებია. “თითქოს, თავდაცვაზე მომუშავე ტვინის ნაწილი ამ ხმებს თავდასხმად ან საფრთხედ აღიქვამს”, – აღნიშანვს ჯაფი.
მიზოფონია მეტწილად შეუსწავლელი დაავადებაა, რომელსაც სახელი სულ რამდენიმე წლის წინ ეწოდა. ის ოფიციალურ დაავადებათა მრავალ სიაშიც არაა შეტანილი და არც სამედიცინო სახელმძღვანელოებში მოიხსენიება. ექიმების ნაწილს არც კი სმენია მის შესახებ. ამის გამო მიზოფონიის სიმპტომების მქონე პაციენტებს ხშირად ან საერთოდ არ მკურნალობენ ან მცდარ – გუნება-განწყობის (აფექტური) აშლილობის დიაგნოზს უსვამენ.
მიზოფონიით დაავადებულ ადამიანთა ნაწილს დეპრესია და შფოთვაც აწუხებს, თუმცა ამას ყველაზე ვერ ვიტყვით. ამ დაავადებაზე ჩატარებული კვლევები ცოტაა, ამიტომ ექსპერტები ვერ თანხმდებიან, მიზოფონია განცალკევებულ აშლილობად უნდა კლასიფიცირდეს, თუ – რაიმე სხვა დაავადების ნაწილად.
რადგან მიზოფონიის შესახებ ცნობები ასე მცირეა, ამ კონდიციით გატანჯული ადამიანების ახლობლებს იმის დაჯერება ან გააზრება უჭირთ, თუ რამდენად მტკივნეული შეიძლება იყოს მისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები.
ცოტა ხნის წინ ჩატარდა კვლევა, რომელმაც მიზოფონიის მოქმედების უკეთ გაგებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. კვლევის თანაავტორი, ფილიპ განდერი, რომელიც აიოვას უნივერსიტეტში ხმების ტვინზე მოქმედების მექანიზმებს შეისწავლის, აღნიშნავს: “დარწმუნებულები ვართ, იმის დამაჯერებელ მტკიცებულებებს მივაგენით, რომ ეს აშლილობა ტვინის გარკვეული ნაწილების აქტივობასთანაა დაკავშირებული”. 2017 წელს მეცნიერულ ჟურნალში, Current Biology-ში გამოაქვეყნებული ეს კვლევა ამტკიცებს, რომ მიზოფონიის მქონე ადამიანების ტვინი გარკვეულ ხმებზე განსხვავებულად რეაგირებს.
კვლევაზე მომუშავე გუნდი მიზოფონით დაავადებულ ოც და ოცდაორ ჯანმრთელ ადამიანს დააკვირდა. ექსპერიმენტის მონაწილეებს სხვადასხვა ხმა იმის მიხედვით უნდა შეეფასებინათ, თუ რამდენად უსიამოვნოდ ჩათვლიდნენ მათ მოსმენას. შერჩეულ ხმებში შედიოდა გავრცელებულ გამღიზიანებლად მიჩნეული ჭამის და სუთქვის ხმები, უნივერსალურად არასასიამოვნოდ მიჩნეული დაფაზე ფრჩხილების ჩამოსმის ხმა და ნეიტრალურად მიჩნეული ნაბიჯების ხმა თუ ჩიტების ჭიკჭიკი.

“ნეიტრალურ და ნეგატიურ ხმებზე საპასუხო რეაქცია ორივე ჯგუფში ერთნაირი იყო”, – აღნიშნავს განდერი. მაგრამ მიზოფონიის მქონე მონაწილეებისთვის ჭამის და სუნთქვის ხმა განსაკუთრებით შემაწუხებელი აღმოჩნდა, მაშინ, როცა მეორე ჯგუფის წევრებს დისკომფორტი არ უგრძვნიათ.
ამასთან, მიზოფონიის მქონე მონაწილეებში ამ ხმების მოსმენამ სტრესის კლასიკური ნიშნები გამოიწვია: “მათი გულისცემა ასწრაფდა და ხელისგულები ჩვეულებრივზე მეტად გაუოფლიანდათ”, – ამბობს განდერი. და რაც ყველაზე ნიშანდობლივია, გამღიზიანებელი ხმების მოსმენისას მათი ტვინების რამდენიმე ნაწილში უჩვეულო აქტივობები აღინიშნა. ამ ნაწილთაგან ზოგიერთი ემოციების პროცესირებაზეა პასუხისმგებელი.

ბრიტანული კოლუმბიის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის დეპარტამენტის პროფესორი, აფექტური აშლილობის სპეციალისტი, სტივენ ტეილორი ამ კვლევას საგულისხმოდ მიიჩნევს. მაგრამ ის ასევე აღნიშნავს, რომ მის მეთოდოლოგიაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი პრობლემა არსებობს: კვლევა მცირემასშტაბიანი იყო, მიზოფონიის დიაგნოზი კი მონაწილეებში მხოლოდ მოკლე კითხვარის შევსების საფუძველზე დაისვა. “ისეთი კლინიკური მდგომარეობების კვლევისას, როგორიც მიზოფონიაა, დიაგნოზის დასასმელად მხოლოდ კითხვარის გამოყენება, როგორც წესი, საკმარისი არაა ხოლმე; საჭიროა, რომ მონაწილეს სფეროს სპეციალისტი – ამ შემთხვევაში, ფსიქოლოგი – გაესაუბროს”, – აღნიშნავს ტეილორი. კვლევაში არც მიზოფონიის გამოწვევის შესაძლო მიზეზებია განხილული; შედეგები მხოლოდ ამ დაავადების ტვინის გარკვეულ რეგიონებთან კავშირზე მიანიშნებს, – ამატებს ის.
განდერი თავადაც აღიარებს, რომ მეტი სამუშაოა ჩასატარებელი. “თუმცა ეს კვლევა დაგვეხმარა, ამოგვეცნო ტვინის ის რეგიონები, რომლებზეც მომავალი დაკვირვებები უნდა ჩატარდეს”, – ამბობს ის.
ჩამოთვლილ შეზღუდვათა მიუხედავად, კვლევა მიზოფონიით დაავადებული ადამიანებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯია. “ეს ფენომენალური კვლევა გახლავთ. პირველად ჩატარდა ისეთი სამუშაო, რომელმაც მიზოფონიის დიაგნოზის მქონე პირებს დაანახა, რომ ის, რაც მათ ჭირთ, რეალური კონდიციაა”, – აღნიშნავს მარშა ჯონსონი, მიზოფონიაზე მომუშავე აუდიოლოგი პორტლენდიდან.
ჯონსონი ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც მიზოფონია დაავადებად აღიარა. რამდენიმე ახალგაზრდა პაციენტთან მუშაობის დროს ის მიხვდა, რომ მათი სიმპტომების გამომწვევად ვერც სმენითი აშლილობა ჩაითვლებოდა და ვერც – ფსიქოლოგიური პრობლემები. “ამ სიმპტომების მქონე პაციენტები, უმეტესწილად გოგოები, სრულიად ჯანმრთელი ბავშვები იყვნენ, რომლებსაც ცვლილებები 7-8 წლიდან 13-14 წლამდე ასაკში დაეწყოთ”, – ამბობს ჯონსონი. მათ რეაქციებს, ძირითადად, ოჯახის წევრების მიერ გამოცემული ხმები იწვევდა.
ჯერ კიდევ 1999 წელს სწორედ ჯონსონმა უწოდა ამ დაავადებას შერჩევით ხმებზე მგრძნობელობის სინდრომი. ხოლო 2001 წელს მეცნიერებმა, რომლებმაც ხმების მიმართ დაბალი ტოლერანტობის სიმპტომების აღმწერი ნაშრომი გამოაქვეყნეს, ამ დაავადებას უფრო მჟღერი სახელი, მიზოფონია შეურჩიეს.

მიზოფონია ხმის სიძულვილს ნიშნავს, რაც, როგორც ჯონსონი აღნიშნავს, ტექნიკურად ზუსტი განმარტება არ არის. მისი თქმით, “მიზოფონიის დიაგნოზის მქონე ადამიანებს არ სძულთ ხმა, ისინი მხოლოდ გარკვეულ ხმებს ვერ იტანენ”.
მიზოფონიაზე ყურადღების მისაპყრობად ჯონსონმა კონფერენციებზე სიტყვით გამოსვლები და ონლაინ ჯგუფებში ამ თემის განხილვა დაიწყო. ამ აქტივობებს ათასობით ადამიანი გამოეხმაურა. მან დააფუძნა სპეციალისტთა ქსელი, რომელიც მიზოფონიის მქონე პაციენტებს ეხმარება. ამ გუნდის წევრია თერაპევტი ჯოლინ ჯაფიც.
თუმცა მიზოფონია, როგორც სპეციფიკური აშლილობა, მსოფლიო მასშტაბით ჯერ კიდევ არაა აღიარებული. ამერიკის ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის ვებ-გვერდზე მიზოფონია იშვიათ ქრონიკულ აშლილობათა სიაშია შეყვანილი (თუმცა ჯაფი და ჯონსონი თვლიან, რომ მიზოფონიის მქონე ადამიანებს ხშირად მცდარი დიაგნოზი ესმევათ და, სინამდვილეში, ეს კონდიცია არცთუ ისე იშვიათია). აი, ფსიქიკურ დაავადებათა ბიბლიად მიჩნეულ DSM-5-ში კი მიზოფონია საერთოდ არ არის მოხსენიებული. ამის გამო ექიმებს კიდევ უფრო უძნელდებათ მიზოფონიის დიაგნოზის დასმა, სადაზღვევო კომპანიები კი უმრავლეს შემთხვევაში მკურნალობის ხარჯების დაფარვაზე უარს აცხადებენ.
“მთავარი პრობლემა ისაა, რომ მთლიანი სფერო ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელია”, – განმარტავს ჯონსონი. ამასთან, არ არსებობს მიზოფონიის მკურნალობის უტყუარი მეთოდი. მიუხედავად ამისა, არსებობს სტრატეგიები, რომლებიც დაავადებულ ადამიანებს შემოტევებთან გამკლავებაში შეიძლება დაეხმაროს. გამღიზიანებელი ხმიდან ყურადღების გადატანა სხვა ხმის მოსმენით, ხმაგაუმტარი ყურსასმენებით, მშვიდი და თანაბარი სუნთქვით ან სულაც მცირე დროით ფეხით გასეირნებითაა შესაძლებელი. ზოგიერთ ადამიანს კი ანტიდეპრესანტები ან ვარჯიში ეხმარება.
ლიტერატურის ნუსხა იმყოფება რედაქციაში
National library of medicine PMID: 27821065 PMCID: PMC5100178 DOI: 10.1186/s12871-016-0272-4